24 tiết khí là 24 mốc chia đường đi biểu kiến hằng năm của Mặt Trời thành các phần bằng nhau. Chúng giúp mô tả sự chuyển mùa và là thành phần quan trọng của lịch âm dương.
Thứ tự 24 tiết khí
| Mùa | Sáu tiết khí |
|---|---|
| Xuân | Lập xuân, Vũ thủy, Kinh trập, Xuân phân, Thanh minh, Cốc vũ |
| Hạ | Lập hạ, Tiểu mãn, Mang chủng, Hạ chí, Tiểu thử, Đại thử |
| Thu | Lập thu, Xử thử, Bạch lộ, Thu phân, Hàn lộ, Sương giáng |
| Đông | Lập đông, Tiểu tuyết, Đại tuyết, Đông chí, Tiểu hàn, Đại hàn |
Mỗi mùa có sáu tiết khí. Các tên gọi phản ánh quan sát thời tiết và sản xuất nông nghiệp trong bối cảnh hình thành hệ lịch, vì vậy điều kiện thời tiết thực tế tại Việt Nam không phải lúc nào cũng trùng hoàn toàn với tên tiết khí.
Tiết khí thuộc lịch âm hay lịch dương?
Tiết khí được xác định theo vị trí Mặt Trời, nên các mốc thường nằm trong một khoảng ngày dương tương đối ổn định. Trong lịch âm dương, chúng góp phần giữ tháng và mùa không lệch xa nhau.
Không nên nhầm tiết khí với ngày đầu tháng âm. Hai mốc dùng cơ sở tính khác nhau và có thể rơi vào những ngày hoàn toàn khác.
Vì sao cần biết tiết khí?
Tiết khí giúp hiểu cấu trúc của lịch âm dương, các mốc chí–phân và lý do lịch truyền thống gắn với mùa. Khi tra cứu một ngày cụ thể, nên dùng dữ liệu lịch đã tính sẵn thay vì tự suy ra từ một ngày cố định của năm trước.
Đọc thêm lịch âm là gì và Can Chi là gì để kết nối ba nhóm khái niệm thường xuất hiện trên lịch.